شبکه برق اروپا در سالهای اخیر به دلیل وقوع موجهای گرما و بروز اختلالات گسترده در زنجیرههای تامین، با فشارهای قابلتوجهی مواجه شده است و کشورهای این قاره برای تامین انرژی الکتریکی مورد نیاز خود، به منابع متنوعی متکی هستند. بر اساس جدیدترین دادههای موجود مربوط به سال ۲۰۲۴ که توسط یورواستات و گزارش آماری انرژی انگلیس (DUKES) منتشر شده است، نزدیک به ۳۰ درصد از برق اروپا از طریق سوختهای فسیلی نظیر زغالسنگ، نفت و گاز طبیعی تولید میشود. وابستگی اروپا به سوختهای فسیلی و هیدروکربنها همچنان بخش عمدهای از سبد تولید برق این قاره را به خود اختصاص داده است.
بهطور میانگین، حدود ۳۰ درصد از برق مصرفی در سراسر این قاره از منابع فسیلی تامین میگردد. این سهم در دو کشور جزیرهای کوچک مدیترانهای، یعنی مالت با ۸۴.۶ درصد و قبرس با ۷۶.۳ درصد، بسیار فراتر از سایر کشورهای اروپایی است. با این حال، اقتصادهای صنعتی بزرگ نیز وابستگی چشمگیری به سوختهای فسیلی دارند؛ بهطوریکه آلمان ۴۱.۴ درصد، لهستان ۶۸.۹ درصد و هلند ۴۵.۱ درصد از برق خود را از این منابع تامین میکنند. جزئیات این وابستگی نشان میدهد که مالت ۸۴.۶ درصد برق خود را از سوختهای فسیلی و ۱۵.۴ درصد را از سایر منابع تولید میکند. در قبرس، این سهمها بهترتیب ۷۶.۳ و ۲۳.۷ درصد است. لهستان نیز ۶۸.۹ درصد برق خود را از سوختهای فسیلی و ۳۱.۱ درصد را از سایر منابع تامین مینماید. در ایرلند، ۵۲.۵ درصد برق از سوختهای فسیلی و ۴۷.۵ درصد از سایر منابع تولید میشود. این سهم در یونان بهترتیب ۵۱.۷ و ۴۸.۳ درصد و در ایتالیا ۴۹ و ۵۱ درصد است. هلند، ۴۵.۱ درصد برق خود را از سوختهای فسیلی و ۵۴.۹ درصد را از سایر منابع تولید میکند. در جمهوری چک و استونی، سهم سوختهای فسیلی ۴۲ درصد و سهم سایر منابع ۵۸ درصد است. آلمان نیز ۴۱.۴ درصد برق خود را از سوختهای فسیلی و ۵۸.۶ درصد را از سایر منابع تامین میکند. رومانی ۳۳.۴ درصد برق خود را از سوختهای فسیلی و ۶۶.۶ درصد را از سایر منابع تولید میکند. در انگلیس، این سهمها بهترتیب ۳۲.۳ و ۶۷.۷ درصد است. بلغارستان نیز ۲۹.۱ درصد برق خود را از سوختهای فسیلی و ۷۰.۹ درصد را از سایر منابع تولید میکند. در کرواسی و لتونی، سهم سوختهای فسیلی بهترتیب ۲۶.۸ و ۲۶.۶ درصد و سهم سایر منابع ۷۳.۲ و ۷۳.۴ درصد است.
برخی کشورهای اروپایی مانند نروژ از ذخایر قابلتوجه نفت برخوردارند، اما بخش بزرگی از اروپا همچنان به واردات نفت و گاز از کشورهایی مانند الجزایر، روسیه و قطر وابسته است. این وابستگی نه تنها منجر به قرارگیری قیمت برق در اروپا در میان بالاترین نرخها در جهان شده، بلکه پیامدهای ژئوپلیتیکی متعددی نیز به همراه داشته است؛ بهگونهای که پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین در اوایل سال ۲۰۲۲، تلاشها برای کاهش وابستگی به گاز روسیه، فشارهای اقتصادی و صنعتی شدیدی را بر آلمان تحمیل کرد.
در حوزه پاکترین شبکههای انرژی، نروژ با وجود برخورداری از ذخایر نفتی، یکی از پاکترین شبکههای نیرو در اروپا را در اختیار دارد و حدود ۸۸.۶ درصد برق این کشور از انرژی برقآبی تولید میشود. کشورهای همسایه نروژ در منطقه نوردیک، از جمله فنلاند و سوئد، نیز تا حد زیادی سوختهای فسیلی را از شبکههای برق خود حذف کردهاند. نروژ ۹.۵ درصد برق خود را از انرژی بادی، ۸۸.۶ درصد از برقآبی، ۰.۳ درصد از انرژی خورشیدی و بدون استفاده از سوختهای زیستی تولید میکند که مجموع این چهار منبع به ۹۸.۴ درصد میرسد. در لوکزامبورگ، ۳۱ درصد برق از انرژی بادی، هفت درصد از برقآبی، ۲۳.۹ درصد از خورشیدی و ۲۶.۵ درصد از سوختهای زیستی تولید میشود که در مجموع ۸۸.۴ درصد است. دانمارک ۵۸.۲ درصد برق خود را از انرژی بادی، ۰.۱ درصد از برقآبی، ۱۰.۷ درصد از خورشیدی و ۱۷.۹ درصد از سوختهای زیستی تولید میکند که مجموع آنها ۸۶.۹ درصد است. در اتریش، سهم بادی ۱۱.۸ درصد، برقآبی ۵۸ درصد، خورشیدی ۱۰.۳ درصد و سوختهای زیستی ۵.۵ درصد است که در مجموع به ۸۵.۶ درصد میرسد. پرتغال ۳۰.۴ درصد برق خود را از بادی، ۳۱.۴ درصد از برقآبی، ۱۵ درصد از خورشیدی و ۷.۲ درصد از سوختهای زیستی تولید میکند که مجموع آنها ۸۴ درصد است. در لیتوانی، ۴۵.۹ درصد برق از بادی، ۵.۸ درصد از برقآبی، ۱۸.۶ درصد از خورشیدی و ۹.۷ درصد از سوختهای زیستی تولید میشود که مجموع آنها ۸۰ درصد است. آلمان ۲۷.۴ درصد برق خود را از بادی، ۴.۷ درصد از برقآبی، ۱۴.۹ درصد از خورشیدی و ۹ درصد از سوختهای زیستی تولید میکند که مجموع آنها ۵۶ درصد است. انگلیس نیز ۲۹.۶ درصد برق خود را از بادی، دو درصد از برقآبی، ۵.۳ درصد از خورشیدی و ۱۴.۲ درصد از سوختهای زیستی تولید میکند که مجموع آنها ۵۱.۱ درصد است. شایان ذکر است که مجموع اعلام شده، سهم چهار منبع تجدیدپذیر شامل انرژی خورشیدی، باد، برقآبی و سوختهای زیستی است و منابع دیگری مانند انرژی زمینگرمایی یا جزرومدی که در این دادهها به تفکیک ارائه نشدهاند، در این محاسبه لحاظ نشدهاند.
ایسلند موردی منحصربهفرد است که ۶۹.۴ درصد برق خود را از انرژی برقآبی و باقی آن را از منابع پاک دیگری مانند انرژی زمینگرمایی تامین میکند. با احتساب منابع دیگر، مجموع استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در ایسلند به ۱۰۰ درصد میرسد و این کشور همچنان تنها کشور اروپایی است که هیچ سوخت فسیلی در سبد تولید برق خود ندارد.
در خصوص گزینه هستهای، برخی کشورهای اروپایی که به دنبال فاصله گرفتن از زغالسنگ یا گاز هستند، به انرژی هستهای روی آوردهاند. فرانسه، سومین اقتصاد بزرگ اروپا، حدود ۶۷ درصد برق خود را از انرژی هستهای تولید میکند که بیشترین سهم در میان کشورهای جهان است. این کشور پس از بحران نفتی سال ۱۹۷۳، سرمایهگذاری گستردهای را در انرژی هستهای آغاز کرد. وبسایت ویژوال کپیتالیست گزارش کرد که در میان دیگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا، اسلواکی با سهم ۶۲ درصدی و مجارستان با سهم ۴۲ درصدی نیز تا حد قابلتوجهی به انرژی هستهای برای تولید برق متکی هستند.




