امیر دودابی‌نژاد رئیس پژوهشگاه نیرو، با تأکید بر ضرورت شناسایی دقیق علل ریشه‌ای خرابی‌ها و بهره‌گیری از تجربیات حاصله برای ارتقای عملکرد صنعت برق، اظهار داشت: حوادث نیروگاهی فراتر از مسائل فنی، بر اقتصاد تولید برق، بهره‌وری سرمایه‌های ملی و قابلیت اطمینان شبکه اثرگذار هستند؛ از این رو، واکاوی این حوادث نباید صرفاً به تعمیر تجهیزات محدود شود، بلکه باید در قالب مدیریت دارایی‌های فیزیکی صورت پذیرد.
دودابی‌نژاد با تبیین مفهوم نگهداشت و مدیریت دارایی‌های فیزیکی در صنعت برق، بیان کرد: مدیریت دارایی‌های فیزیکی به معنای ایجاد توازن میان عملکرد، هزینه و ریسک تجهیزات در تمامی مراحل چرخه عمر آن‌ها، از مرحله طراحی و خرید تا بهره‌برداری، نگهداری و نوسازی است. در واقع، ارزش حقیقی تجهیزات به میزان قابلیت اطمینان، ایمنی و بهره‌وری آن‌ها در طول عمر مفیدشان وابسته است.
رئیس پژوهشگاه نیرو افزود: هنگام بروز خرابی در قطعات نیروگاهی، نخستین گام شناسایی و رفع علل حادثه است و پس از آن، باید با اجرای پازل مدیریت دارایی‌ها، از تکرار حوادث جلوگیری کرد. هدف اصلی، شناسایی زمینه‌های بروز مشکل و پیاده‌سازی چارچوبی مبتنی بر راهبردهای نوین نگهداشت برای پیشگیری از تکرار خطاهاست.
وی تصریح کرد: ارزش واقعی تجهیزات نیروگاهی تنها در هزینه اولیه خرید خلاصه نمی‌شود، بلکه قابلیت اطمینان، ایمنی، بهره‌وری و عملکرد آن‌ها در دوران عمر مفید اهمیت دارد. بنابراین، تصمیم‌گیری پیرامون تعمیر، پایش وضعیت یا نوسازی تجهیزات باید مبتنی بر اهمیت دارایی، احتمال وقوع خرابی و پیامدهای فنی، اقتصادی و زیست‌محیطی آن باشد.
رئیس پژوهشگاه نیرو خاطرنشان کرد: تحلیل ریشه‌ای خرابی‌ها، ارزیابی ریسک و توجه به اقتصاد چرخه عمر تجهیزات، ارکان اصلی مدیریت دارایی‌های فیزیکی را تشکیل می‌دهند. بازگرداندن تجهیز معیوب به مدار بدون شناسایی علت اصلی، راهکاری پایدار نیست؛ بلکه باید با اصلاح عوامل ایجادکننده حادثه و انتقال تجربیات به سایر نیروگاه‌ها، از تکرار خرابی‌ها پیشگیری کرد.
دودابی‌نژاد افزود: هزینه واقعی حوادث نیروگاهی علاوه بر تعمیر و تعویض قطعات، شامل توقف تولید، کاهش آمادگی واحد، هزینه راه‌اندازی مجدد و پیامدهای ایمنی و زیست‌محیطی است. لذا سرمایه‌گذاری هدفمند در بازرسی تخصصی، پایش وضعیت، بهبود کیفیت تعمیرات و اصلاح طراحی، می‌تواند هزینه کل مالکیت تجهیزات را کاهش داده و قابلیت اطمینان نیروگاه‌ها را افزایش دهد. هدف نهایی مدیریت دارایی‌های فیزیکی، صرفاً تعمیر تجهیزات نیست، بلکه افزایش ارزش‌آفرینی دارایی‌ها، کنترل ریسک، ارتقای قابلیت اطمینان نیروگاه‌ها و صیانت از سرمایه‌های ملی در صنعت برق کشور است.
وی با تأکید مجدد بر اهمیت تحلیل ریشه‌ای خرابی‌ها بیان کرد: تعمیر و بازگرداندن تجهیز به مدار بدون رفع عوامل اصلی خرابی، حل کامل مسئله نیست؛ باید علل فنی و عملیاتی حادثه شناسایی و برای جلوگیری از تکرار آن اقدام شود. دودابی‌نژاد همچنین مستندسازی حوادث و انتقال دانش میان نیروگاه‌ها را ضروری دانست و گفت: محدود ماندن نتایج تحلیل یک حادثه به همان نیروگاه، فرصت یادگیری در سطح صنعت را از بین می‌برد؛ در حالی که انتقال تجربیات به واحدهای مشابه می‌تواند از تکرار حوادث جلوگیری کند.
وی افزود: تجمیع داده‌های بهره‌برداری، تعمیرات، بازرسی و خرابی، به شناسایی الگوهای تکراری و بهبود برنامه‌های نگهداری کمک می‌کند. این داده‌ها زمانی ارزشمندند که به دانش کاربردی تبدیل شده و در دستورالعمل‌ها و تصمیم‌های فنی و مدیریتی به کار گرفته شوند.
دودابی‌نژاد در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های پژوهشگاه نیرو، به تشریح نقش این مجموعه در حوزه نیروگاهی پرداخت و عنوان کرد: پژوهشگاه نیرو این ظرفیت را دارد که با استفاده از دانش انباشته این حوزه و از طریق تحلیل خرابی‌های پیچیده، تدوین روش‌های استاندارد بررسی حوادث، ارزیابی ریسک و تبدیل داده‌های فنی به دانش کاربردی، به پیشگیری از حوادث و بهبود تصمیم‌گیری در نیروگاه‌ها کمک کند. وی تدوین دستورالعمل‌ها و روش‌های تحلیل حادثه و تهیه راهنماهای فنی، رویه‌ها و فرآیندها را بخش دیگری از ظرفیت‌های همکاری پژوهشگاه نیرو دانست تا همکاران حوزه نیروگاهی با اتکا به این فرآیندها نسبت به پایش وضعیت، نگهداشت و رفع خرابی اقدام نمایند.
وی همچنین تحلیل شکست قطعات، بررسی متالورژیکی، آزمون‌های مکانیکی و غیرمخرب و تحلیل تنش را از دیگر ظرفیت‌های مؤثر پژوهشگاه نیرو در بررسی خرابی‌ها برشمرد و افزود: پژوهشگاه نیرو با توسعه پایش وضعیت، تشخیص زودهنگام ناهنجاری‌ها و استفاده از هوش مصنوعی و با رعایت کیفیت داده‌ها و اعتبار نتایج، می‌تواند به پیش‌بینی خرابی‌ها کمک کند.
دودابی‌نژاد بر توسعه همکاری میان پژوهشگاه نیرو، نیروگاه‌ها، شرکت‌های تخصصی و دانشگاه‌ها تأکید کرد و گفت: انتقال تجربه، ایجاد شبکه متخصصان و توانمندسازی نیروی انسانی باید هم‌زمان با توسعه فناوری‌ها و روش‌های تحلیلی دنبال شود. وی خاطرنشان کرد: مدیریت اثربخش دارایی‌های فیزیکی به مشارکت بهره‌برداران و مدیران دارایی‌ها نیاز دارد؛ زیرا دسترسی به داده‌های معتبر، شناخت شرایط واقعی تجهیزات و اجرای اقدامات اصلاحی، زمینه بهبود مستمر عملکرد صنعت برق را فراهم می‌کند.
رئیس پژوهشگاه نیرو در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: حفاظت از تجهیزات نیروگاهی به‌عنوان بخشی از سرمایه‌های ملی، مستلزم افزایش عمر مفید، کنترل ریسک و حفظ قابلیت اطمینان آن‌هاست. وی افزود: تعویض تجهیز معیوب ممکن است مشکل را موقتاً برطرف کند، اما شناسایی علت ریشه‌ای، اصلاح روش‌های بهره‌برداری و نگهداری و انتقال تجربه به سایر نیروگاه‌ها، زمینه ارتقای عملکرد کل صنعت برق را فراهم می‌کند. دودابی‌نژاد در پایان تصریح کرد: هدف مدیریت دارایی‌های فیزیکی، تنها بازگرداندن تجهیزات به مدار نیست، بلکه افزایش ارزش دارایی‌ها، ارتقای قابلیت اطمینان نیروگاه‌ها و صیانت از سرمایه‌های ملی است.
