ال‌نینو به عنوان یکی از کلیدی‌ترین و تأثیرگذارترین نوسان‌های طبیعی در سامانه اقلیمی کره زمین شناخته می‌شود که از طریق گرم‌شدن غیرعادی و محسوس آب‌های سطحی در بخش‌های مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی پدید می‌آید و ظرفیت بالایی برای تغییر الگو‌های دما و بارش در اقصی نقاط جهان دارد. آنچه در شرایط کنونی و با توجه به بروز پدیده ال‌نینو اهمیت دوچندانی پیدا کرده، میزان شدت احتمالی این رخداد اقلیمی است. در همین راستا، وزارت نیرو همزمان با نزدیک شدن به فصل پاییز، تمهیدات ویژه‌ای را برای مدیریت شرایط خاص جوی و پدیده ال نینو در نظر گرفته است؛ به طوری که وزیر نیرو اخیراً تأکید کرده است که در خصوص پدیده‌های هواشناسی و احتمال وقوع بارش‌های قابل توجه در فصل پاییز، کشور در حال آماده‌سازی است تا ضمن بهره‌برداری حداکثری از ظرفیت این بارش‌ها، کمترین آسیب ممکن به زیرساخت‌ها وارد شود.
در این راستا، رضا کفیلی- مدیرکل مهندسی و راهبری شبکه توزیع شرکت توانیر، با تشریح اقدامات گسترده انجام‌شده برای پیشگیری از بروز خاموشی و کاهش آسیب به شبکه برق در پی بارش‌های شدید پاییزی، از اجرای برنامه جامع آمادگی شبکه برای مواجهه با شرایط جوی ناپایدار خبر داد و اعلام کرد: توانیر از پیش از آغاز فصل بارش، برنامه آمادگی شبکه برای مواجهه با شرایط جوی ناپایدار را در دستور کار شرکت‌های برق منطقه‌ای و توزیع در طرحی به نام سامان قرار داده است. وی در ادامه افزود: در قالب این برنامه، نقاط حساس و آسیب‌پذیر شبکه شناسایی شده و وضعیت تجهیزات، خطوط و تأسیسات برق تحت بررسی دقیق قرار گرفته است تا با انجام اقدامات پیشگیرانه از جمله تعمیرات و سرویس‌های لازم، نواقص احتمالی رفع و قابلیت اطمینان شبکه ارتقا یابد. همچنین با توجه به احتمال همراهی بارش‌ها با وزش باد شدید، آب‌گرفتگی و بروز حوادث ناشی از سقوط اشیا و درختان، وضعیت شبکه به‌صورت مستمر پایش می‌شود تا در صورت مشاهده هرگونه نقص یا شرایط غیرعادی، پیش از تبدیل شدن آن به حادثه، اقدامات اصلاحی لازم صورت پذیرد.
آمادگی اکیپ‌های عملیاتی برای رفع فوری خرابی‌ها
مدیرکل مهندسی و راهبری شبکه توزیع توانیر درباره تمهیدات در نظر گرفته‌شده برای رفع فوری خرابی‌ها و بازگرداندن برق در کوتاه‌ترین زمان ممکن، اظهار داشت: اولویت اصلی صنعت برق در زمان وقوع حوادث، ایمن‌سازی، شناسایی سریع محل حادثه و بازگرداندن جریان برق در کوتاه‌ترین زمان ممکن است. وی ادامه داد: برای تحقق این هدف، اکیپ‌های عملیاتی شرکت‌های توزیع در نقاط مختلف کشور در آمادگی کامل قرار دارند و تمامی تجهیزات و امکانات مورد نیاز برای رفع خاموشی و اصلاح شبکه در اختیار آنها قرار گرفته است. علاوه بر این، با اجرای مانور‌های بحران، سناریو‌های مختلف از قبل پیش‌بینی و به‌طور کامل تمرین شده است. کفیلی تصریح کرد: در صورت بروز حادثه، گروه‌های عملیاتی پس از اعلام و شناسایی محل، با اولویت‌بندی نقاط حادثه‌دیده وارد عمل می‌شوند تا ابتدا عیوب مؤثر بر بخش‌های بیشتری از شبکه برطرف شده و سپس سایر خرابی‌ها اصلاح شود.
وی درباره اقدامات انجام‌شده برای افزایش ایمنی شبکه و تجهیزات برق در برابر بارش، باد و شرایط جوی ناپایدار نیز گفت: یکی از محور‌های اصلی آمادگی شبکه، پیشگیری از بروز حادثه و افزایش تاب‌آوری تجهیزات در برابر شرایط جوی است. به گفته مدیرکل مهندسی و راهبری شبکه توزیع توانیر، در همین راستا، بازدید از شبکه و تأسیسات، بررسی وضعیت پایه‌ها و تجهیزات، رفع نواقص شناسایی‌شده و هرس و ساماندهی درختان در حریم شبکه، متناسب با شرایط هر منطقه، در دستور کار شرکت‌های توزیع در طرح ملی سامان قرار دارد. از سوی دیگر، در زمان بارش و وزش باد، پایش شبکه و تجهیزات با حساسیت بیشتری انجام می‌شود تا در صورت بروز اشکال، عملیات اصلاحی بدون تأخیر آغاز شود.
آماده‌باش نیرو‌های عملیاتی در نقاط مختلف کشور
وی درباره آمادگی تجهیزات و نیرو‌های عملیاتی برای واکنش سریع به حوادث احتمالی در نقاط مختلف کشور، گفت: شرکت‌های توزیع نیروی برق برای مواجهه با حوادث احتمالی ناشی از شرایط جوی، نیرو‌های عملیاتی و تجهیزات مورد نیاز را در آماده‌باش کامل قرار داده‌اند. مدیرکل مهندسی و راهبری شبکه توزیع توانیر ادامه داد: متناسب با هشدار‌های هواشناسی و شرایط هر منطقه، ظرفیت عملیاتی شرکت‌ها قابل افزایش است و در صورت وقوع حادثه گسترده، امکان اعزام اکیپ‌های کمکی و تجهیزات به مناطق آسیب‌دیده وجود دارد. نکته مهم این است که در شرایط نامساعد جوی، ایمنی نیرو‌های عملیاتی و مردم اولویت نخست است و عملیات رفع حادثه پس از اطمینان از ایمن بودن شرایط انجام می‌شود. در صورت بروز بارش‌های شدیدتر از پیش‌بینی، شرکت‌های توزیع با تکیه بر پایش مستمر شبکه، آماده‌باش نیرو‌های عملیاتی، استفاده از تجهیزات ذخیره و اعزام اکیپ‌های معین، عملیات مقابله با حوادث را تشدید خواهند کرد.
پیش‌بینی سناریو‌های تشدید شرایط جوی
وی درباره برنامه صنعت برق در صورت وقوع بارش‌های فراتر از پیش‌بینی‌ها نیز اظهار داشت: برنامه صنعت برق صرفاً بر مبنای شرایط عادی جوی تنظیم نشده و سناریو‌های تشدید شرایط آب‌وهوایی نیز در برنامه آمادگی شرکت‌ها لحاظ شده است. همان‌طور که قبلاً ذکر شد در این رابطه مانور‌های بحران از قبل تدوین و تمرین شده است. این سناریو‌ها در سطوح مختلف تدوین شده است و اکیپ‌های عملیاتی معین برای استان‌های همجوار نیز دیده شده است. وی ادامه داد: در صورت بروز بارش‌های شدیدتر از پیش‌بینی، شرکت‌های توزیع با تکیه بر پایش مستمر شبکه، آماده‌باش نیرو‌های عملیاتی، استفاده از تجهیزات ذخیره و اعزام اکیپ‌های معین، عملیات مقابله با حوادث را تشدید خواهند کرد. مدیرکل مهندسی و راهبری شبکه توزیع توانیر گفت: همزمان، مرکز کنترل شبکه و مراکز دیسپاچینگ و اتفاقات شرکت‌ها وضعیت شبکه را به‌صورت مستمر رصد می‌کنند تا در صورت بروز حادثه، تصمیم‌گیری و اقدام عملیاتی در سریع‌ترین زمان ممکن انجام شود. کفیلی در پایان خاطرنشان کرد: هدف نهایی این است که حتی در شرایط نامساعد جوی، پایداری شبکه حفظ شود و در صورت بروز خاموشی ناشی از حادثه، برق مشترکان در کوتاه‌ترین زمان ممکن برقرار شود.
