شرکتهای بزرگ فناوری در حال حاضر مشغول سرمایهگذاری تریلیونها دلار در حوزه هوش مصنوعی هستند که بخش قابل توجهی از این سرمایههای کلان، صرف احداث و توسعه مراکز دادهای میشود؛ مراکزی که زیرساختهای حیاتی و لازم برای اجرای مدلهای زبانی بزرگ را فراهم میآورند. در همین راستا، بازارهای سهام نیز با رشد چشمگیر ارزش سهام شرکتهای بزرگ فناوری به این روند صعودی واکنش نشان دادهاند، اما باید توجه داشت که موج رونق هوش مصنوعی، وابستگی شدیدی به برق و تجهیزات انتقال انرژی دارد که وظیفه رساندن جریان الکتریسیته از نیروگاهها به مصرفکنندگان را بر عهده دارند.
پیش از این، گزارشهایی درباره کمبود تراشه به دنبال افزایش تقاضای ناشی از رونق هوش مصنوعی منتشر شده بود و رشد فزاینده تقاضا برای تجهیزات الکترونیکی مرتبط با هوش مصنوعی، قیمت خدمات پردازشی را نیز با جهش مواجه کرده است. با این حال، در حال حاضر کمبود جدیتری در حوزه تجهیزات برق در حال شکلگیری است، زیرا شرکتهایی که صدها میلیارد دلار برای سرمایهگذاری در هوش مصنوعی اختصاص دادهاند، قصد دارند زیرساختهای مورد نیاز خود را در کوتاهترین زمان ممکن آماده کنند، در حالی که فرآیند تامین این تجهیزات پیچیده و زمانبر است.
ترانسفورماتورها که از اجزای حیاتی و بنیادین شبکه برق محسوب میشوند، دستکم طی دو سال گذشته با کمبود فزاینده و نگرانکنندهای مواجه بودهاند. افزایش سریع تقاضا برای برق که بخش عمده آن از سوی صنعت فناوری ایجاد شده، در کنار ناتوانی شبکه برق در توسعه با همان سرعت، از عوامل اصلی این کمبود به شمار میروند. ترانسفورماتورها برای تبدیل برق با ولتاژ بالایی که از نیروگاهها و از طریق خطوط انتقال به پستهای برق منتقل میشود، به جریان برق با ولتاژ پایینتر مورد استفاده مصرفکنندگان نهایی، از جمله مراکز داده، به کار میروند.
بر اساس برآورد شرکت «وود مکنزی» (Wood Mackenzie)، کمبود ترانسفورماتور در آمریکا طی سال جاری به ۱۵ درصد رسیده است. پستهای برق نیز با کمبود مواجه هستند و برآوردها نشان میدهد میزان کسری این تجهیزات به هشت درصد رسیده است. این وضعیت با دستور اجرایی اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که واردات تجهیزات عمده شبکه برق از چین را ممنوع کرده است، میتواند تشدید شود.
طبق گزارش رویترز، سفارشهای تولیدکنندگان بزرگ ترانسفورماتور جهان برای چند سال آینده ثبت شده است. شرکت «هیوندای الکتریک» کره جنوبی اعلام کرده که در حال حاضر سفارشهای ثبت شده در این شرکت بیش از سه سال تولید را پوشش میدهد و بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید تجهیزات اصلی برق این شرکت برای سه سال آینده از قبل رزرو شده است. ارزش سفارشهای معوق این شرکت نیز در نیمه نخست سال جاری، ۲۳ درصد افزایش یافته و به ۸.۵ میلیارد دلار رسیده است.
به این ترتیب، تولیدکنندگان تجهیزات برق نیز از همان روندی بهره میبرند که به افزایش تقاضا برای توربینهای گازی منجر شده است؛ روندی که هر دو بازار را تحت تاثیر رقابت شرکتهای بزرگ فناوری برای پیشتازی در حوزه هوش مصنوعی قرار داده است. کمبود توربینهای گازی و فشار بر زنجیره تامین ترانسفورماتورها و پستهای برق میتواند بر سرعت توسعه زیرساختهای مورد نیاز برای گسترش هوش مصنوعی تاثیر بگذارد، زیرا تولید توربینهای گازی، ترانسفورماتورها و تجهیزات پستهای برق، زمانبر است. همچنین سیستمهای خنککننده مراکز داده نیز با همین چالش مواجه هستند.




