گروه پتروپارس، به‌عنوان یکی از بازوهای اجرایی شرکت ملی نفت ایران، در طول دو سال فعالیت دولت چهاردهم، کارنامه پرباری را در زمینه پیشبرد طرح‌های کلان نفت و گاز کشور به ثبت رسانده است. راهبرد اصلی این مجموعه در این بازه زمانی، تمرکز بر افزایش تولید، توسعه میادین مشترک و تکمیل زیرساخت‌های حیاتی بوده است. یکی از دستاوردهای شاخص این دوره، تکمیل و راه‌اندازی چهار ردیف CTEP بود که منجر شد ظرفیت اسمی بزرگ‌ترین واحد فرآورش کشور در صنعت نفت به ۳۲۰ هزار بشکه در روز ارتقا یابد. در همین بازه زمانی، پروژه‌های توسعه‌ای در میادین بلال و فرزاد ب با جدیت دنبال شد، طرح راهبردی فشارافزایی پارس جنوبی وارد فاز اجرایی گردید و عملیات میدانی پیگرانی هوشمند خطوط لوله نیز کلید خورد. هم‌زمان با تداوم عملیات حفاری و تکمیل چاه‌ها، بخشی از ظرفیت‌های تولیدی که پیش‌تر متوقف شده بودند، احیا و به مدار بازگشتند و در کنار آن، توان حفاری و زیرساخت‌های فرآورشی و دریایی نیز تقویت شد؛ مجموعه‌ای از اقدامات که نه تنها تولید جاری را افزایش داده، بلکه زیرساخت‌های لازم برای صیانت از تولید در سال‌های آتی را نیز فراهم آورده است.
قطعه ۱۱ پارس جنوبی؛ جهش بیش از دو برابری تولید گاز
تولید گاز در قطعه ۱۱ پارس جنوبی که در ابتدای دولت چهاردهم رقمی در حدود ۱۲ میلیون مترمکعب در روز بود، در سایه تداوم عملیات حفاری و تکمیل چاه‌ها، تا خرداد ۱۴۰۵ به بیش از ۲۶ میلیون مترمکعب در روز رسید. در این مسیر، تعداد چاه‌های حفاری‌شده این قطعه از چهار حلقه به ۱۱ حلقه افزایش یافت. با اتصال یازدهمین چاه به خط لوله سراسری، تولید سکوی ۱۱B از مرز ۹۱۵ میلیون فوت‌مکعب استاندارد در روز فراتر رفت. این چاه که عمق نهایی آن به بیش از ۴۳۰۰ متر می‌رسد، پس از انجام عملیات اسیدکاری و تمیزکاری، حدود ۷۵ میلیون فوت‌مکعب در روز به توان تولید سکو افزود. در موقعیت ۱۱A نیز جکت مربوطه پس از اتمام مراحل ساخت و عملیات دریایی، نصب و با اجرای بیش از ۷۰۰ متر شمع‌کوبی تثبیت شد. این عملیات در شرایطی که منطقه با نقض آتش‌بس و جنگ در خلیج فارس مواجه بود، به سرانجام رسید و زیرساخت‌های لازم برای استقرار عرشه فراهم گردید. ساخت عرشه ۱۱A نیز با پیشرفت حدود ۵۰ درصدی در همین دوره پیگیری شد. قطعه ۱۱ در مرزی‌ترین بخش میدان مشترک پارس جنوبی واقع شده و اقدامات انجام‌شده، ضمن افزایش برداشت از موقعیت ۱۱B، موقعیت ۱۱A را برای مراحل بعدی توسعه آماده کرده است.
آزادگان جنوبی؛ توسعه چاه‌ها و افزایش تولید
در میدان آزادگان جنوبی، طی ۱۷ ماه، بیش از ۶۳ هزار بشکه در روز به ظرفیت تولید نفت افزوده شد. در این مدت، ۴هزار و ۱۸۰ متر حفاری چاه جدید و هزار و ۶۲۶ متر حفاری چاه تعمیری صورت گرفت؛ یک حلقه چاه جدید و دو حلقه چاه تعمیری به مدار تولید پیوستند و در ۲۲ حلقه چاه نیز عملیات اسیدکاری و افزایش تولید انجام شد. همچنین پس از دو سال وقفه، ۳۸ دستگاه پمپ درون‌چاهی با همکاری سه سازنده داخلی طراحی و ساخته شد که پس از موفقیت در آزمون‌های فنی، تحویل پروژه گردید. در نتیجه این اقدامات، تعداد چاه‌های راه‌اندازی‌شده در بسته مرکزی میدان به ۴۹ حلقه رسید و ظرفیت تولید آن‌ها از مرز ۸۴ هزار و ۲۰۰ بشکه در روز گذشت. آزادگان جنوبی از مهم‌ترین میادین مشترک نفتی ایران و عراق محسوب می‌شود و افزایش تولید در آن، سهم ایران از برداشت مخزن مشترک را تقویت می‌کند.
CTEP؛ بزرگ‌ترین واحد فرآورش کشور
هم‌زمان با افزایش تولید در آزادگان جنوبی، چهار ردیف مرکز فرآورش نفت خام این میدان، موسوم به CTEP، در دولت چهاردهم راه‌اندازی شد تا ظرفیت اسمی بزرگ‌ترین واحد فرآورش کشور به ۳۲۰ هزار بشکه در روز برسد. هر یک از این ردیف‌ها برای فرآورش روزانه ۸۰ هزار بشکه نفت طراحی شده‌اند و مجموعاً امکان دریافت، فرآورش و نمک‌زدایی نفت تولیدی میدان را فراهم می‌آورند. تاکنون بیش از ۲۸ میلیون بشکه نفت در این مجموعه فرآورش شده و با تکمیل راه‌اندازی هر چهار ردیف، زیرساخت فرآورشی مورد نیاز برای افزایش تدریجی تولید نفت آزادگان جنوبی و غرب کارون در مدار قرار گرفته است.
فشارافزایی پارس جنوبی؛ طرحی برای حفظ تولید گاز کشور
در میان طرح‌های پتروپارس در دو سال دولت چهاردهم، طرح فشارافزایی پارس جنوبی جایگاه ویژه‌ای دارد؛ طرحی که با توجه به افت طبیعی فشار مخزن، مستقیماً به حفظ تولید گاز کشور در سال‌های آینده گره خورده است. در این دوره، مطالعات مهندسی پایه و پایه پیشرفته هاب یک با سناریوی ترکیبی خشکی ـ دریا آغاز شد. در مرحله نخست، نصب ۹ کمپرسور در تأسیسات خشکی قطعه ۱۲ پیش‌بینی شده که ظرفیت هر یک ۳۳۳ میلیون فوت‌مکعب استاندارد در روز است. در ادامه نیز ایجاد دو مجموعه دریایی مینی‌هاب برای حفظ بازیافت نهایی مخزن در دستور کار قرار دارد و قرارداد ساخت جکت چهارپایه RP-۱ با وزن تقریبی ۲۵۰۰ تن ابلاغ شده است. ورود این طرح به مرحله اجرایی از آن جهت اهمیت دارد که پارس جنوبی بخش عمده گاز مورد نیاز کشور را تأمین می‌کند و کاهش فشار مخزن می‌تواند در سال‌های آینده بر سطح تولید اثر بگذارد. فشارافزایی قرار است زیرساخت لازم برای جبران این افت و حفظ ظرفیت تولید بزرگ‌ترین میدان گازی کشور را فراهم کند و به همین دلیل از پروژه‌های راهبردی صنعت گاز به شمار می‌رود.
بلال؛ تداوم توسعه میدان گازی
در میدان گازی بلال نیز توسعه طرح در دو سال دولت چهاردهم ادامه یافت. جکت ۷۵ متری میدان با وزن حدود هزار و ۷۶۰ تن در خرداد ۱۴۰۴ و در عمق ۶۵ متری خلیج فارس نصب شد، دکل حفاری در میدان استقرار یافت و نخستین چاه توسعه‌ای به پایان رسید. هم‌زمان، رانش لوله‌های هادی هشت حلقه چاه و عملیات Tie-Back چاه BLG-۸ نیز انجام شد. در بخش سازه‌های فراساحلی، ساخت عرشه تولیدی با ظرفیت ۵۰۰ میلیون فوت‌مکعب گاز در روز پیش رفت و پیشرفت سازه اصلی آن در دولت چهاردهم از حدود چهار درصد به بیش از ۷۵ درصد رسید. نصب طبقه چهارم عرشه با وزن حدود ۲۱۳ تن نیز انجام شد و عملیات تجهیزات، پایپینگ، برق و ابزار دقیق در حال اجراست.
فرزاد ب؛ پیشرفت در توسعه میدان مشترک
در طرح فرزاد ب، ساخت جکت چهارپایه یکی از سکو‌های سرچاهی با ارتفاع بیش از ۶۰ متر و وزن حدود ۱۴۸۵ تن، به همراه سکوی موقت حفاری و پایل‌های مربوطه تکمیل شد و مجموعه برای عملیات دریایی و نصب در میدان آماده شده است. تکمیل این بخش از پروژه، گام دیگری در توسعه فرزاد ب به‌عنوان میدان مشترک ایران و عربستان و فراهم شدن زیرساخت لازم برای آغاز عملیات حفاری است.
پیگرانی هوشمند؛ توسعه بازرسی خطوط لوله
گروه پتروپارس در این دوره مرحله میدانی عملیات پیگرانی هوشمند خطوط لوله را آغاز کرد و پس از تکمیل مراحل مقدماتی و آماده‌سازی تجهیزات، وارد اجرای عملیات در خطوط انتقال شد. برداشت اطلاعات مسیر، مختصات‌برداری دقیق با DGPS و شناسایی ایستگاه‌های ارسال و دریافت توپک از جمله اقدامات این مرحله است و در ادامه ابزار‌های تخصصی EGP، MFL و TFI برای بررسی تغییرشکل‌ها، وضعیت جداره، خوردگی و عیوب احتمالی خطوط به کار گرفته می‌شوند. داده‌های حاصل از این عملیات، امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای تعمیرات و نگهداشت پیشگیرانه و مدیریت ریسک خطوط لوله را فراهم می‌کند و در عین حال، دامنه خدمات فنی و مهندسی پتروپارس را در حوزه بازرسی و پایش خطوط انتقال گسترش می‌دهد.
افزایش ظرفیت دکل‌های دریایی
در این دوره، ظرفیت ناوگان دکل‌های دریایی پتروپارس در خلیج فارس دو برابر شد و تعداد دکل‌های فعال از دو دستگاه به چهار دستگاه رسید. این افزایش ظرفیت، امکان اجرای هم‌زمان عملیات حفاری در چند طرح از جمله قطعه ۱۱ پارس جنوبی و میدان بلال را فراهم کرده و چند جبهه کاری را به‌طور هم‌زمان فعال نگه داشته است. هم‌زمان، برنامه حفاری چاه‌های جدید در طرح‌های گازی ادامه دارد و با تکمیل عملیات حفاری و تکمیل، چاه‌های دیگری نیز در مسیر ورود به مدار تولید قرار گرفته‌اند.
مدیریت تأمین و پشتیبانی طرح‌ها
در کنار فعالیت‌های عملیاتی، مدیریت کالا و قرارداد‌ها نیز سامان‌دهی شد. بیش از ۲۶ هزار قلم کالا در انبار‌های شرکت و طرح‌ها در نقاط مختلف کشور شناسایی و در قالب نظام کدینگ یکپارچه ثبت شد تا استفاده از موجودی‌های موجود بهبود یابد، ردیابی کالا‌ها آسان‌تر شود و از خرید‌های تکراری جلوگیری گردد. در بخش قرارداد‌ها و مناقصات نیز فرآیند ارزیابی پیمانکاران و مدیریت برآورد‌ها اصلاح و سازوکار مشخص‌تری برای برآورد هزینه‌ها و تعیین تکلیف قرارداد‌های خاتمه‌یافته ایجاد شد.
از افزایش تولید امروز تا صیانت از تولید فردا
کارنامه پتروپارس در دو سال دولت چهاردهم با افزایش تولید و توسعه زیرساخت‌های نفت و گاز همراه بوده است. در بسته مرکزی آزادگان جنوبی، ظرفیت تولید از ۸۴ هزار و ۲۰۰ بشکه در روز عبور کرد و با راه‌اندازی چهار ردیف CTEP، ظرفیت اسمی بزرگ‌ترین واحد فرآورش کشور به ۳۲۰ هزار بشکه در روز رسید؛ مجموعه‌ای که تاکنون بیش از ۲۸ میلیون بشکه نفت در آن فرآورش شده است. در قطعه ۱۱ پارس جنوبی نیز تولید گاز از حدود ۱۲ میلیون مترمکعب در روز به بیش از ۲۶ میلیون مترمکعب رسید و تولید سکوی ۱۱B با اتصال یازدهمین چاه از ۹۱۵ میلیون فوت‌مکعب استاندارد در روز فراتر رفت. توسعه موقعیت ۱۱A، پیشرفت بلال و فرزاد ب، دو برابر شدن ظرفیت دکل‌های حفاری دریایی و آغاز فاز میدانی پیگرانی هوشمند خطوط لوله نیز در همین دوره دنبال شد. در کنار افزایش تولید، طرح فشارافزایی پارس جنوبی وارد مرحله اجرایی شد؛ طرحی که هدف آن حفظ ظرفیت تولید این میدان در سال‌های آینده و جبران آثار افت طبیعی فشار مخزن است. مجموع این اقدامات، تصویری از دو مسیر هم‌زمان در پتروپارس ارائه می‌دهد؛ افزایش تولید و تکمیل طرح‌های جاری از یک سو و ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز برای حفظ تولید در سال‌های آینده از سوی دیگر.
