براساس اعلام شرکت ملی نفت ایران، در راستای بهره‌برداری بهینه از منابع هیدروکربوری، تعداد ۲۳ قرارداد برای جمع‌آوری گازهای همراه و گازهای مشعل با مشارکت فعال بخش خصوصی و غیردولتی منعقد شده است که عملیاتی شدن آن‌ها، بستر لازم را برای خاموشی ۵۷ مشعل در استان خوزستان فراهم می‌آورد. در چارچوب این الگوی اجرایی، سرمایه‌گذاران بخش خصوصی با احداث زیرساخت‌های حیاتی و مورد نیاز برای جمع‌آوری، انتقال و فرآورش گازهای مشعل، گازی را که پیش‌تر در مشعل‌ها به هدر می‌رفت، به خوراک قابل استفاده و محصولی با ارزش افزوده و قابل فروش تبدیل می‌کنند.
گاز مشعل؛ از هزینه زیست‌محیطی تا فرصت اقتصادی
فرآیند جمع‌آوری گازهای مشعل مستلزم ایجاد مجموعه‌ای از زیرساخت‌های فنی و پیچیده شامل تأسیسات جمع‌آوری، ایستگاه‌های تقویت فشار، خطوط انتقال و واحد‌های فرآورش است؛ بنابراین، اجرای این طرح‌ها صرفاً به خاموش کردن شعله‌های مشعل محدود نمی‌شود. در این مدل، سرمایه‌گذار با تأمین هزینه ایجاد زیرساخت‌ها، از محل فرآورش و فروش گاز و محصولات جانبی حاصل از آن، امکان بازگشت سرمایه و کسب درآمد را محقق می‌سازد. بدین ترتیب، گازی که پیش از این بدون هیچ‌گونه ارزش اقتصادی می‌سوخت، به چرخه تولید بازمی‌گردد و هم‌زمان از انتشار آلاینده‌های زیست‌محیطی و هدررفت منابع هیدروکربوری نیز جلوگیری به عمل می‌آید.
جمع‌آوری روزانه ۲۹۵ میلیون فوت‌مکعب گاز مشعل
در یکی از بسته‌های جدید جمع‌آوری گازهای مشعل در مناطق نفت‌خیز جنوب، تعداد ۱۲ قرارداد با هدف جمع‌آوری روزانه ۲۹۵ میلیون فوت‌مکعب گاز امضا شده است. حداکثر زمان تعیین‌شده برای اجرای این قراردادها ۱۸ ماه اعلام شده و طبق برآورد‌های وزارت نفت، اجرای این بسته می‌تواند حدود ۶۰۰ میلیون دلار ارزش‌آفرینی سالانه برای کشور به همراه داشته باشد. این ارقام به‌وضوح نشان می‌دهد که جمع‌آوری گازهای مشعل فراتر از یک برنامه کاهش آلایندگی، به یک فعالیت اقتصادی با بازده مشخص تبدیل شده است.
خاموشی مشعل‌ها؛ پایان کار نیست
خاموش شدن ۵۷ مشعل، نتیجه نهایی اجرای این قراردادها نیست، بلکه آغاز مسیر بازگرداندن گاز هدررفته به چرخه اقتصادی کشور محسوب می‌شود. پس از خاموشی مشعل، گاز باید از طریق زیرساخت‌های جمع‌آوری به واحد‌های فرآورش منتقل شده و در نهایت در قالب گاز یا محصولات حاصل از فرآورش به بازار عرضه شود. از این منظر، میزان گاز بازیابی‌شده و ارزش اقتصادی محصولات حاصل از آن، در کنار تعداد مشعل‌های خاموش‌شده، معیار مهمی برای ارزیابی موفقیت این طرح‌ها خواهد بود.
ورود بخش خصوصی به جمع‌آوری گازهای همراه
ورود بخش خصوصی و غیردولتی به این حوزه، مدل تأمین مالی پروژه‌های جمع‌آوری گازهای مشعل را نیز متحول کرده است. در این شیوه، بخشی از منابع مورد نیاز برای اجرای پروژه‌ها از سوی سرمایه‌گذاران تأمین می‌شود و در مقابل، سرمایه‌گذار از ارزش اقتصادی گاز جمع‌آوری‌شده و محصولات حاصل از فرآورش آن بهره‌مند خواهد شد. تداوم این مدل به عواملی مانند شفافیت قراردادها، تأمین خوراک، امکان فروش محصول و فراهم بودن شرایط اقتصادی مناسب وابسته است. براساس برنامه اعلام‌شده، مسیر جمع‌آوری گازهای مشعل همچنان با جدیت ادامه دارد و هدف نهایی این است که بخش قابل توجهی از گاز‌هایی که پیش‌تر در مشعل‌ها سوزانده می‌شدند، به چرخه تولید و اقتصاد کشور بازگردند.
