مصطفی رجبی مشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو، در برنامه «روی خط اقتصاد» رادیو اقتصاد، پیرامون راهکارهای تضمین تأمین پایدار انرژی مورد نیاز صنایع کشور تشریح کرد: با هدف‌گذاری برای رفع موانع ساختاری و همچنین فراهم‌سازی امکان ترانزیت رایگان برق از شبکه سراسری، انحصار موجود در حوزه واردات برق شکسته شده است. بر این اساس، صنایع بزرگ و به‌ویژه شرکت‌های پتروشیمی که در جنگ دچار آسیب جدی شدند، این فرصت را دارند تا با بهره‌گیری از منابع ارزی در اختیار خود، به‌صورت مستقیم نسبت به واردات برق از کشورهای همسایه از جمله ترکیه اقدام کنند.
رجبی مشهدی با تأکید بر اهمیت دیپلماسی منطقه‌ای برق و تبیین راهکارهای عملیاتی برای مهار ناترازی انرژی به‌ویژه در فصول سرد سال، افزود: در معادلات و مبادلات جهانی، سهم تجارت برق به دلیل وجود محدودیت‌های فیزیکی در شبکه انتقال، معمولاً کمتر از ۱۰ درصد از نیاز کل کشورهاست؛ در همین راستا، سهم واردات برق ایران از مرز‌های خاکی نیز بین ۲ تا ۳ درصد برآورد می‌شود. با این وجود، ظرفیت‌های بسیار بالایی در کشورهای شمالی ایران برای تأمین و تبادل توان الکتریکی وجود دارد که باید از آن‌ها بهره برد.
معاون برق و انرژی وزارت نیرو در تشریح راهکار جدید برای عبور موفق از چالش ناترازی گاز در زمستان و جبران آسیب‌های وارد شده به برخی واحد‌های خودتأمین صنعتی در جنگ، تصریح کرد: در حال حاضر حدود ۴۷۰۰ مگاوات از نیروگاه‌های در اختیار صنایع و پتروشیمی‌ها به دلایل مختلف از مدار تولید خارج شده‌اند که پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال نهایتاً ۵۰ درصد از این ظرفیت به مدار بازگردد. به منظور حفظ تداوم خطوط تولید، جلسات فشرده‌ای با صنعت پتروشیمی برگزار شد و بستری فراهم گردید تا با توجه به دسترسی این صنایع به منابع ارزی، در اولویت واردات برق از کشورهای دارای این قابلیت قرار گیرند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: تولیدکنندگان برق در کشور‌هایی نظیر ترکیه آمادگی کامل خود را برای فروش مستقیم برق به صنایع پتروشیمی ایران اعلام کرده‌اند. وزارت نیرو از حیث زیرساخت شبکه هیچ مانعی ایجاد نکرده است و این توان وارداتی را از طریق خطوط سراسری عبور داده و به صنایع تحویل می‌دهد. این مدل هیچ محدودیتی ندارد و تمامی صنایع بزرگ و انرژی‌بر در صورت تمایل می‌توانند وارد این فرآیند شوند. رجبی مشهدی یادآور شد: علیرغم تمامی چالش‌های موجود، وزارت نیرو در تابستان امسال موفق شد ۶ برابر سال‌های قبل به صنایع پتروشیمی برق تحویل دهد.
سخنگوی صنعت برق در بخش دیگری از سخنان خود به تشریح آخرین وضعیت تبادل توان با کشورهای همسایه پرداخت:
- ترکمنستان: امکان دریافت سالانه ۲ میلیارد کیلووات‌ساعت انرژی وجود دارد و قرارداد تمدید آن برای سال آینده به‌زودی نهایی می‌شود. علاوه بر این، احداث خطوط انتقال سوم و چهارم نیز در دستور کار قرار دارد که پیمانکار خط سوم توسط ترکمنستان انتخاب شده و خط چهارم در مرحله طراحی مهندسی است.
- ارمنستان: حجم تبادل با این کشور مشابه ترکمنستان برقرار است و خط سوم انتقال جدید میان دو کشور نیز ظرف یک سال آینده به بهره‌برداری می‌رسد.
- ترکیه: زیرساخت بسیار قدرتمندی احداث شده که تا دو برابر ظرفیت ترکمنستان، قابلیت صادرات و واردات ایجاد می‌کند و محور اصلی قرارداد‌های خرید برق پتروشیمی‌ها خواهد بود.
- آذربایجان و سایر همسایگان: در ایام اوج بار تابستان بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ مگاوات واردات برق از آذربایجان انجام شد. همچنین برنامه بلندمدت اتصال الکتریکی برای تبادل ۱۰۰۰ مگاوات با روسیه در حال پیگیری است. صادرات به افغانستان و پاکستان نیز در مجموع به حدود ۲۰۰ مگاوات می‌رسد و به دلیل تحریم‌ها و موانع مالی، تبادل با عراق طی یک سال و چند ماه اخیر متوقف بوده است.
