در مقیاس جهانی، برآورد هزینهها و مدت زمان لازم برای احداث یک نیروگاه هستهای با ظرفیت ۱۰۰۰ مگاوات، وابستگی شدیدی به موقعیت جغرافیایی، نوع فناوری بهکاررفته و وضعیت زنجیره تأمین دارد که منجر به ایجاد بازه گستردهای از ارقام شده است. به طور کلی، هزینههای سرمایهگذاری برای این پروژهها از حدود ۲.۷ میلیارد دلار در کشور چین تا مبالغی فراتر از ۱۰ میلیارد دلار در مناطق اروپا و آمریکا متغیر است و فرآیند ساخت آنها نیز به طور متوسط ۹ سال به طول میانجامد. در مقابل، هزینه احداث یک نیروگاه خورشیدی با ظرفیت هزارمگاوات در حدود ۳۰۰ میلیون دلار برآورد میشود که مراحل خرید تجهیزات و نصب آن تنها در بازه زمانی شش تا هشت ماه صورت میپذیرد.
کشور ایران به دلیل بهرهمندی از زاویه تابش بسیار مناسب، برخورداری از روزهای کمابری و بارانی با زمان تابش طولانی و همچنین وجود دشتهای پهناور، یکی از مستعدترین نقاط جهان برای توسعه نیروگاههای خورشیدی محسوب میشود؛ به طوری که پتانسیل نصب بیش از صد هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی در پهنه سرزمینی آن وجود دارد. تلفیق نیروگاههای خورشیدی با نیروگاههای تلمبهای ذخیرهای میتواند راهکاری برای دستیابی به تولید برق پایدار و ارزانقیمت در مقایسه با سایر روشهای متداول تولید انرژی باشد. در همین راستا، با بهرهگیری از ظرفیتهای جغرافیایی سلسله جبال البرز و زاگرس، امکان احداث دهها هزار مگاوات نیروگاه تلمبهای ذخیرهای یا همان باتریهای آبی در مقیاسهای کوچک، متوسط و بزرگ وجود دارد که طول عمر مفید این نیروگاهها به یکصد سال میرسد.
تجربه ساخت پروژههایی نظیر واحد ۳ نیروگاه اولکیلووتو فنلاند با صرف ۱۹۹ ماه (بیش از ۱۶ سال) و واحد ۳ نیروگاه فلامانویل فرانسه با صرف ۲۰۳ ماه (حدود ۱۷ سال) نشان میدهد که میانگین زمان ساخت در بسیاری از مناطق معمولاً ۱۲.۸ سال یا بیشتر است که در این میان، هزینههای مالی ناشی از تأخیرهای طولانیمدت، سهم قابلتوجهی از هزینههای کل پروژه را به خود اختصاص میدهد.
در بررسی دقیقتر هزینههای سرمایهگذاری، تفاوت چشمگیری در ساخت واحدهای بزرگ هستهای در سطح جهان مشاهده میشود:
- چین (کمترین هزینه): به واسطه بهرهگیری از ساخت سریالی، بومیسازی گسترده و استانداردسازی، هزینه هر کیلووات ظرفیت حدود ۱۸۶۰ تا ۳۱۱۰ دلار است و هزینه نهایی یک واحد ۱۰۰۰ مگاواتی حدود ۲.۷ میلیارد دلار یا کمتر تخمین زده میشود.
- اروپا و آمریکا (بالاترین هزینه): به دلیل پیچیدگیهای فرآیند مجوزدهی، پراکندگی در زنجیره تأمین و هزینههای بالای نیروی کار، هزینهها به مراتب بیشتر است. برای نمونه، هزینه نهایی واحدهای ۳ و ۴ نیروگاه Vogtle آمریکا به ازای هر کیلووات به ۱۴۶۰۰ دلار رسید که بسیار فراتر از بودجههای اولیه بود. به طور کلی، هزینه ساخت در اقتصادهای پیشرفته به ازای هر کیلووات بین ۶۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ دلار یا بیشتر است که برای یک واحد ۱۰۰۰ مگاواتی، رقمی معادل ۶ تا ۱۲ میلیارد دلار را شامل میشود.
در زمینه زمان ساخت نیز، تأثیر منطقه و تجربه اجرایی کاملاً مشهود است:
- چین (سریعتر): به لطف مزایای ساخت سریالی، میانگین زمان اتصال به شبکه نیروگاههای هستهای جدید حدود ۹ سال است؛ چنانکه برخی پروژهها مانند تایشان حدود ۱۰۴ ماه (حدود ۸.۷ سال) زمان بردهاند.
- سایر مناطق (کندتر): در اروپا و آمریکا، تأخیر در پروژهها امری رایج است. به عنوان مثال، واحد ۳ نیروگاه اولکیلووتو فنلاند ۱۹۹ ماه (بیش از ۱۶ سال) و واحد ۳ نیروگاه فلامانویل فرانسه ۲۰۳ ماه (حدود ۱۷ سال) زمان صرف کردند. میانگین زمان ساخت در این مناطق معمولاً ۱۲.۸ سال یا بیشتر است و هزینههای مالی ناشی از این تأخیرها، بخش بزرگی از هزینههای کل را تشکیل میدهد.




