مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در جدیدترین بررسیهای تخصصی خود، میزان دقیق مصرف برق توسط دستگاههای ماینر در شبکه سراسری کشور را مورد محاسبه و تحلیل قرار داده است. بر اساس یافتههای این گزارش، توان مصرفی اختصاصیافته به استخراج رمزارز در ایران، با در نظر گرفتن متدولوژیهای مختلف محاسباتی و دامنههای برآوردی، در بازه ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات قرار دارد؛ عددی که در بازه زمانی چهارماهه فصل گرم سال، معادل حدود ۶ درصد از کل ناترازی برق کشور تخمین زده میشود.
فعالیتهای غیرقانونی در حوزه استخراج رمزارز، علاوه بر بهرهبرداری غیرمجاز از یارانههای کلان انرژی، با تحمیل محدودیتهای شدید در تأمین برق طی ساعات اوج مصرف در فصول تابستان و زمستان، منجر به کاهش رفاه عمومی و افت شاخص تولید ناخالص داخلی شده است.
برای دستیابی به برآورد دقیق از مصرف برق استخراج رمزارز، دو روش کلیدی به کار گرفته شده است: روش نخست مبتنی بر محاسبه سهم ایران از هشریت جهانی و روش دوم بر پایه تحلیل تغییرات بار شبکه در دوره قطع سراسری اینترنت در دیماه ۱۴۰۴ استوار است. نتایج تحلیل بار شبکه نشان میدهد که پس از قطع سراسری اینترنت، متوسط بار پایه شبکه در ساعات ۳ تا ۵ صبح حدود ۹۲۷ مگاوات کاهش یافته است. البته این گزارش تأکید میکند که تمام این کاهش، الزاماً محدود به استخراج رمزارز نیست و بخشی از آن میتواند ناشی از کاهش فعالیت مراکز داده، سرورها و سایر زیرساختهای وابسته به اینترنت باشد. همچنین، استفاده برخی ماینرها از مسیرهای ارتباطی جایگزین نظیر اینترنت ماهوارهای در این برآورد لحاظ نشده است. در همین حال، برآورد مبتنی بر هشریت نیز مصرف برق استخراج رمزارز در ایران را پیش از وقوع جنگ رمضان، حدود ۱۰۳۷ تا ۱۱۵۰ مگاوات تخمین میزند.
میزان مصرف برق استخراج رمزارزها حدود ۷۰۰ میلیون کیلوواتساعت در ماه برآورد میشود. با توجه به کسری متوسط پنج میلیارد کیلوواتساعت برق در ماههای گرم سال، مصرف این بخش معادل حدود ۱۴ درصد از کسری انرژی ماهانه کشور در دوره اوج مصرف تابستان است. در صورت حذف مصرف برق استخراج رمزارزها، سهم ساعات بدون کسری برق (ناترازی) در تابستان از ۵.۲ درصد به ۳۳.۶ درصد افزایش مییابد. در همین شرایط، سهم ساعات دارای کسری کمتر از هزار مگاوات از ۲۸.۷ درصد به ۲.۱ درصد کاهش خواهد یافت. همچنین سهم ساعات دارای کسری بیش از ۱۰ هزار مگاوات، با حذف این مصرف، از ۱۷.۹ درصد به ۱۲.۳ درصد میرسد. اگرچه استخراج رمزارز علت اصلی ناترازی برق کشور نیست، اما کنترل و حذف مصارف غیرمجاز میتواند شدت و فراوانی ناترازی شبکه را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
در بخش هزینههای اقتصادی، مصرف برق استخراج رمزارزها در صورت تأمین کامل از نیروگاههای حرارتی، سالانه به حدود ۸.۴۶ میلیارد کیلوواتساعت میرسد که تأمین انرژی مورد نیاز این فعالیت، نیازمند حدود ۲.۱ میلیارد مترمکعب سوخت معادل گاز است. با فرض استفاده از گازوئیل وارداتی با قیمت حداقل ۷۰ سنت برای هر لیتر، بار مالی سالانه تأمین سوخت مورد نیاز استخراج رمزارز حدود ۱.۵ میلیارد دلار برآورد شده است؛ رقمی که هزینههای تبدیل سوخت به برق و زیانهای ناشی از کاهش تولید در بخشهای اقتصادی را شامل نمیشود.
استخراج رمزارز با تجهیزات مورد بررسی در بخش خانگی و با تعرفههای بالاتر، توجیه اقتصادی ندارد؛ اما در بخشهای کشاورزی، تجاری، صنعتی و عمومی امکان سودآوری دارد. به همین دلیل، فعالیت غیرمجاز استخراج عمدتاً از طریق انشعابات غیرمجاز، استفاده از انشعابات دارای تعرفه اقتصادی یا بهرهبرداری از برق داخلی نیروگاهها انجام میشود. بر اساس این گزارش، مصرف مداوم ماینرها باعث انتقال سریع مصرف مشترکان به پلکانهای بالای تعرفه میشود و همین مسئله، استفاده از انشعابهای قانونی را پرریسکتر میکند.
بهعنوان راهکار، پیشنهاد شده است که شناسایی استخراج غیرمجاز تنها از طریق مقایسه مصرف مشترکان انجام نشود و روشهای سنتی با سامانههای نظارت هوشمند و یکپارچه جایگزین گردند. از جمله راهکارهای پیشنهادی، تحلیل الگوهای بار شبکه، بررسی تلفات غیرفنی در شبکه توزیع، تطبیق مصرف فیدرها و مشترکان با دادههای ترافیک اینترنت و تحلیل مصرف داخلی نیروگاههاست. اهمیت این نظارت هوشمند زمانی مشخص میشود که بدانیم تا کنون ۲۵۰۰ مگاوات مصرف غیرمجاز برق که مصرف ماینرها بخشی از آن است شناسایی شده و بر اساس اعلام توانیر، به همین میزان مصرف غیرمجاز همچنان شناسایی نشده است که در صورت کشف، این میزان ناترازی برق نیز مجدداً کاهش پیدا خواهد کرد.




