صنعت برق ایران در حال حاضر در مسیر گذار از ساختار سنتی و متمرکز، شاهد یک تحول راهبردی و موفقیت‌آمیز است؛ در این فرآیند، نیروگاه‌های مقیاس کوچک (تولید پراکنده) نه‌تنها بار سنگینی را از دوش شبکه سراسری برداشته‌اند، بلکه با حضور فعال و مؤثر در بازار‌های رقابتی، الگوی «مردمی‌سازی» این صنعت را به شکلی عملیاتی پیاده‌سازی کرده‌اند. مصطفی رجبی مشهدی با تشریح جزئیات عملکرد نیمه نخست سال جاری در حوزه تولید نیروگاه‌های پراکنده، از عبور موفقیت‌آمیز این نیروگاه‌ها از اهداف تعیین‌شده خبر داد و اظهار داشت: در شرایطی که شبکه برق کشور با محدودیت‌های متعددی رو‌به‌رو بود، حداکثر تولید غیرهمزمان نیروگاه‌های مقیاس کوچک در اوج بار تابستان به ۱۷۲۲ مگاوات رسید؛ رقمی که با وجود آسیب‌دیدگی حدود ۱۰۰ مگاوات از ظرفیت این نیروگاه‌ها در مناطق بحرانی، نه تنها افت نکرد، بلکه از هدف‌گذاری ۱۶۳۵ مگاواتی ابلاغ‌شده نیز فراتر رفت.

معاون وزیر نیرو با اشاره به توسعه زیرساخت‌های تولید پراکنده تأکید کرد: طی نیمه نخست امسال، ۱۳۳ مگاوات ظرفیت جدید نیروگاه‌های حرارتی مقیاس کوچک به مدار آمد که این میزان معادل ۶۶ درصد از هدف‌گذاری کل سال در چارچوب برنامه هفتم پیشرفت است. وی افزود: نکته حائز اهمیت در عملکرد اخیر، حفظ و بازیابی حداکثری ظرفیت‌های موجود بود؛ به‌طوری که با هماهنگی‌های فشرده، بخش عمده‌ای از ۱۰۰ مگاوات ظرفیت آسیب‌دیده ناشی از حوادث اخیر، مجدداً احیا و به مدار تولید بازگشت که این خود گواهی بر تاب‌آوری و آمادگی بالای این واحدهاست.

پایان دوران فروش انحصاری و حرکت به سمت «بورس انرژی»، یکی از محور‌های تحول‌آفرین در سیاست‌های جدید وزارت نیرو برای تغییر سازوکار مالی این نیروگاه‌ها محسوب می‌شود. مصطفی رجبی مشهدی در این باره تصریح کرد: رویکرد ما، کاهش تصدی‌گری دولت و تقویت بخش خصوصی است. اکنون با فراهم‌سازی امکان عرضه برق این نیروگاه‌ها در بورس انرژی و قرارداد‌های دوجانبه، الگوی سنتی فروش برق در حال دگرگونی است. وی با تأکید بر اینکه استقبال سرمایه‌گذاران از بازار‌های رقابتی، جریان نقدی نیروگاه‌ها را بهبود بخشیده است، خاطرنشان کرد: این حرکت به سمت بازار‌های متنوع و شفاف، وابستگی نیروگاه‌های مقیاس کوچک به منابع دولتی را کاهش داده و انگیزه سرمایه‌گذاری برای توسعه ظرفیت را دوچندان کرده است. ما در حال حرکت به سمتی هستیم که نیروگاه‌دار، به‌جای انتظار برای مطالبات دولتی، مستقیماً از رقابت در بازار سود خود را کسب کند؛ این یعنی اقتصادی کردنِ تولید برق و پایداری شبکه با تکیه بر سازوکار‌های مدرن بازار.

تحقق کامل اهداف «۱۴ مگاپروژه ۲» در این حوزه نشان می‌دهد که نیروگاه‌های مقیاس کوچک، اکنون به یکی از ستون‌های اصلی پایداری شبکه در ایام اوج بار تبدیل شده‌اند و توسعه آنها در کنار افزایش تقاضا در بورس انرژی، یکی از اولویت‌های اصلی وزارت نیرو برای آینده صنعت برق کشور است.