انگلیس به عنوان یکی از پیشگامان جهانی در مسیر گذار به اقتصادی با انتشار خالص صفر کربن شناخته میشود، اما در عین حال با چالش جدی قیمتهای بسیار بالای برق در قاره اروپا دست و پنجه نرم میکند. فرآیند حفظ تعادل شبکه برق و تضمین تامین پایدار و ایمن انرژی، همواره با نوسانات شرایط آبوهوایی که تولید انرژیهای تجدیدپذیر را محدود میسازد، با افزایش هزینههای سنگین مواجه میشود. به عنوان نمونه، میزان تولید برق پنلهای خورشیدی در فصل زمستان نسبت به تابستان با افت قابلتوجهی روبرو است و کاهش سرعت و شدت وزش باد در ماههای سرد سال نیز مستقیماً بر تولید برق بادی اثر منفی میگذارد. در شرایطی که ظرفیت پشتیبان کافی در دسترس نباشد، انگلیس ناگزیر است برای جبران کمبود، برق بیشتری وارد کرده و هزینههای گزاف آن را تقبل کند.
با این وجود، مشکلات انگلیس تنها به محدودیتهای تولید فصلی محدود نمیشود؛ چرا که حتی در زمانهایی که تولید داخلی برق در سطح مطلوبی قرار دارد، فقدان زیرساختهای لازم برای انتقال انرژی به مراکز مصرف، هزینههای هنگفتی را به شبکه تحمیل میکند. یکی از چالشهای اساسی انرژیهای بادی و خورشیدی این است که نیروگاههای مرتبط با آنها باید در مناطقی با شرایط اقلیمی مساعد احداث شوند که اغلب از مراکز اصلی تقاضای برق فاصله دارند؛ در حالی که نیروگاههای زغالسنگی، گازی و هستهای از انعطافپذیری بیشتری برای مکانیابی برخوردارند. در انگلیس، بخش عمده توربینهای بادی در مناطق شمالی بهویژه اسکاتلند متمرکز شدهاند، اما مراکز اصلی مصرف برق از جمله لندن در جنوب و جنوبشرق قرار دارند و انتقال این حجم از انرژی با محدودیتهای زیرساختی مواجه است.
انگلیس مزارع بادی را با سرعتی فراتر از توسعه زیرساختهای انتقال برق به جنوب گسترش میدهد؛ بدین معنا که با نصب توربینهای بیشتر، ظرفیت خطوط انتقال متناسب با این افزایش تولید رشد نمیکند. توسعه این خطوط نیازمند سرمایهگذاریهای کلان است که میتواند به افزایش قیمت برق منجر شود. در نتیجه، انگلیس گاهی مجبور به واردات برق میشود، حتی در شرایطی که همزمان از مناطق جنوبی خود به کشورهایی نظیر فرانسه، بلژیک و هلند صادرات برق دارد. تنها در یک روز، واردات اضطراری برق هزینهای معادل ۵۱.۲ میلیون دلار برای متعادل نگه داشتن شبکه برق این کشور به همراه داشت و مجموع هزینه حفظ تعادل شبکه برق انگلیس در ماه گذشته به رکورد حدود ۵۰۰ میلیون پوند، معادل ۶۶۶ میلیون دلار رسید. شرکت مشاوره گذار انرژی «السیپی دیتا» (LCP Data) پیشبینی کرده است که این رکورد ممکن است در ماه جاری شکسته شود.
جیسون مان، مدیرعامل بخش انگلیس در شرکت مشاوره «افتیآی کانسالتینگ» (FTI Consulting) در این باره اظهار داشت: این مزارع بادی بدون توجه کافی به محل مصرف برق تولید شده، احداث شدهاند و هزینههای ناشی از این تصمیم برای نسلهای آینده نیز خواهد ماند. با این حال، ساخت توربینهای بادی در نزدیکی مراکز مصرف، در مناطقی که باد کافی نمیوزد، راهکار کارآمدی نیست. همین مسئله، انگلیس و دیگر کشورهای در حال گذار به انرژیهای پاک را با چالشی جدی روبهرو کرده است؛ چرا که این کشورها از یک سو به دنبال کاهش انتشار کربن هستند و از سوی دیگر باید برق پایدار و مقرونبهصرفه مورد نیاز صنایع و خانوارها را تامین کنند.
اوایل ماه جاری، نهاد تنظیمگر انرژی انگلیس (Ofgem)، سازوکاری را برای محافظت از تامینکنندگان برق در برابر نوسانهای شدید قیمت در بازار عمدهفروشی فعال کرد. این سازوکار به تامینکنندگانی که برق را از پیش خریدهاند، در صورت انتقال مشتریان به قراردادهای ارزانتر، غرامت پرداخت میکند تا شرکتهایی که برق را با قیمت بالا تهیه کردهاند، با کاهش قیمت بازار و خروج مشتریان، دچار زیان مضاعف نشوند. در مجموع، شبکه برق انگلیس در شرایطی پیچیده قرار گرفته است که تنشهای ژئوپلیتیکی نیز قیمت انرژی را افزایش دادهاند. سوختهای هیدروکربنی، همچنان نقش مهمی در تعیین قیمت انرژی دارند و گذار به منابع تجدیدپذیر بهتنهایی نتوانسته است هزینهها را کاهش دهد. هیچ راهحل آسان یا ارزانی برای این مشکل وجود ندارد و تنها راهحل عملی، گسترش شبکه برق از طریق ساخت خطوط انتقال بیشتر از مراکز تولید برق به مراکز مصرف و یافتن راهی برای جلوگیری از تحمیل هزینه این طرح به مصرفکنندگان است.




