در مطالعه‌ای با عنوان "پوشش‌دهی پیشرفته قطعات نیروگاهی با هدف افزایش کارایی و توان تولید" که توسط عباس یوسف‌پور رئیس مرکز تخصصی نوآوری و توسعه فناوری ارتقای واحد‌های نیروگاهی پژوهشگاه نیرو و حسین قاسمی‌نژاد پژوهشگر این مرکز، تدوین و ارائه شده است، ابعاد گوناگون بازار، فناوری‌های قابل استقرار، ساختار رقابتی و مسیر‌های توسعه بازار پوشش‌های پیشرفته در صنعت تولید برق مورد تحلیل و بررسی دقیق قرار گرفت. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که سهم عمده‌ای از ظرفیت بازار داخلی در حوزه تعمیر، بازسازی و افزایش عمر قطعات نیروگاهی (MRO) و همچنین خدمات مرتبط با ارتقای توان و راندمان واحد‌های نیروگاهی (Uprating) متمرکز است؛ حوزه‌ای که بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته پوشش‌دهی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش هزینه‌های تعمیرات و ارتقای قابلیت بهره‌برداری از تجهیزات ایفا نماید.
این مطالعه با تمرکز ویژه بر قطعات بخش داغ توربین‌های گازی انجام شده و گستره وسیعی از اجزا شامل پره‌های ثابت و متحرک، نازل‌های توربین، اجزای محفظه احتراق و سایر قطعات در معرض دما‌های بالا را تحت پوشش قرار می‌دهد. در این بررسی، بازار خدمات پس از فروش و تعمیرات اساسی قطعات، با تأکید بر خدمات بازسازی و پوشش‌دهی جهت افزایش عمر قطعات و همچنین خدمات مرتبط با ارتقای توان واحد‌های نیروگاهی، مورد واکاوی قرار گرفته است. بر اساس محاسبات انجام‌شده در این مطالعه، حجم بازار سالانه تعمیر و بازسازی قطعات بخش داغ توربین‌های گازی در ایران حدود ۶۰ میلیون دلار برآورد شده است. این برآورد با در نظر گرفتن حدود ۱۵۰ واحد گازی و متوسط هزینه بازسازی حدود ۴۰۰ هزار دلار برای هر واحد حاصل شده است. همچنین پیش‌بینی شده است که این بازار در صورت توسعه تقاضا و فناوری‌های داخلی، تا سال ۱۴۱۰ به حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیون دلار برسد. مطالعات انجام‌شده حاکی از آن است که بازار داخلی این حوزه از ظرفیت رشد قابل توجهی برخوردار بوده و نرخ رشد سالانه مرکب آن تا سال ۱۴۱۰ حدود ۵ تا ۷ درصد برآورد می‌شود. در شرایط کنونی نیز سهم تولید داخلی از بازار پوشش‌های مورد مطالعه حدود ۴۰ درصد و سهم محصولات و خدمات وارداتی حدود ۶۰ درصد تخمین زده شده است که نشان‌دهنده ظرفیت‌های بالقوه برای توسعه توانمندی‌های داخلی است.
بر اساس یافته‌های این مطالعه، فناوری‌های MCrAlY، پوشش‌های سد حرارتی (TBC) و پوشش‌های نفوذی از مهم‌ترین فناوری‌های مورد نیاز در این حوزه محسوب می‌شوند. همچنین فناوری‌های پاشش حرارتی HVOF و APS، به‌عنوان گزینه‌هایی با سطح بلوغ فنی بالاتر، می‌توانند در مراحل اولیه ورود و توسعه بازار مورد استفاده قرار گیرند. به‌کارگیری این پوشش‌ها می‌تواند مقاومت قطعات را در برابر دمای بالا، اکسیداسیون و خوردگی داغ به‌طور چشمگیری افزایش دهد و در نتیجه، عمر کاری قطعات را طولانی‌تر کرده و دفعات تعمیر، بازسازی یا تعویض آن‌ها را کاهش دهد. از این منظر، پوشش‌دهی پیشرفته علاوه بر ایجاد ارزش فنی برای تجهیزات، می‌تواند از منظر اقتصادی نیز به کاهش هزینه‌های تعمیرات و جایگزینی قطعات کمک شایانی نماید. در این مطالعه همچنین به ظرفیت فناوری‌های پوشش‌دهی در ارتقای عملکرد توربین‌های گازی اشاره شده است. بر اساس نتایج بررسی‌ها، در برخی پروژه‌های مرتبط با توربین‌های V۹۴.۲، ترکیب پوشش‌های سد حرارتی با روش‌های بازسازی و بهسازی قطعات می‌تواند زمینه افزایش چند مگاواتی توان خروجی را فراهم کند؛ هرچند میزان این افزایش به شرایط فنی واحد، وضعیت تجهیزات و نتایج ارزیابی و آزمون‌های عملیاتی وابسته است.
یکی از محور‌های کلیدی این مطالعه، تغییر رویکرد از ارائه صرف خدمات پوشش‌دهی به سمت ارائه خدمات جامع‌تر برای افزایش عمر، بهبود عملکرد و ارتقای توان تولید واحد‌های نیروگاهی است. بر این اساس، پیش‌بینی شده است که در صورت توسعه فناوری و افزایش تقاضا، سهم خدمات مرتبط با ارتقای توان از حدود ۱۰ درصد فعلی بازار مورد مطالعه، قابلیت افزایش به حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد را خواهد داشت. تحقق این ظرفیت نیازمند توسعه دانش فنی، تکمیل زنجیره خدمات مهندسی و ایجاد ارتباط مؤثر میان شرکت‌های فناور، مجموعه‌های تعمیراتی و بهره‌برداران نیروگاهی است. در این مطالعه برای ورود و توسعه فعالیت در بازار، تشکیل کنسرسیومی متشکل از شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان، شرکت‌های فعال در بازسازی قطعات، نیروگاه‌ها و مراکز پژوهشی پیشنهاد شده است. بر اساس این الگو، در مرحله نخست می‌توان بر توسعه و ارائه پوشش‌های MCrAlY با استفاده از فناوری HVOF برای قطعات توربین‌های V۹۴.۲ و Frame ۹ تمرکز کرد و در مراحل بعد، فناوری پوشش‌های سد حرارتی و خدمات جامع‌تر ارتقای عملکرد واحد‌های نیروگاهی را توسعه داد. همچنین توسعه زنجیره تأمین داخلی در حوزه مواد اولیه و پودر‌های پوشش‌دهی، تجهیزات اعمال پوشش و خدمات مهندسی، از دیگر الزامات توسعه این بازار عنوان شده است.
نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که هم‌زمان با فرسودگی بخشی از ناوگان نیروگاهی کشور، محدودیت‌های تأمین قطعات و نیاز به افزایش آمادگی و توان تولید واحدها، توسعه فناوری‌های بازسازی و پوشش‌دهی پیشرفته می‌تواند به‌عنوان یکی از مسیر‌های راهبردی برای کاهش هزینه و افزایش عمر تجهیزات مورد توجه قرار گیرد. بر همین اساس، توسعه توانمندی داخلی در این حوزه، علاوه بر پاسخ‌گویی به نیاز نیروگاه‌های کشور، می‌تواند زمینه شکل‌گیری بازار جدیدی برای شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان فعال در حوزه مواد پیشرفته، پوشش‌دهی، مهندسی سطح، بازسازی قطعات و خدمات تخصصی نیروگاهی فراهم کند. این مطالعه با هدف شناسایی دقیق ظرفیت بازار، فناوری‌های قابل استقرار و مدل‌های ورود و توسعه بازار انجام شده و می‌تواند مبنایی مستدل برای تصمیم‌گیری شرکت‌های فناور، نیروگاه‌ها و سیاست‌گذاران در زمینه توسعه این حوزه قرار گیرد.
