بلومبرگ در گزارشی تحلیلی پیرامون وضعیت انرژی در قاره سبز نوشت: بازارهای برق اروپا این روزها واضحترین سیگنالهای هشدار از زمان بحران انرژی ۲۰۲۲ را پیش از فرا رسیدن فصل زمستان ارسال میکنند. بررسیهای صورت گرفته نشان میدهد که قیمت عمدهفروشی برق در ماه ژانویه در بورس انرژی اروپا در آلمان به رقمی بیش از ۱۸۰ یورو در هر مگاوات ساعت رسیده است؛ عددی که در مقایسه با بازه زمانی مشابه در سال گذشته، رشدی بیش از ۶۰ درصد را تجربه کرده است. عامل اصلی این جهش قیمتی، افزایش شدید قیمت گاز در نتیجه جنگ علیه ایران و قطع تحویل گاز مایع LNG از قطر عنوان شده است.
اگرچه اروپا در مقایسه با سال ۲۰۲۲، در برابر کمبود واقعی انرژی محافظت بهتری دارد و به واسطه پایانههای جدید گاز مایع LNG، مصرف کمتر گاز و بهرهگیری از تأمینکنندگان بیشتر، عرضه خود را مقاومتر کرده است، اما این امنیت بهایی سنگین دارد؛ چرا که اروپا به بازار جهانی گاز طبیعی مایع وابستهتر شده و منابع آن به طور فزایندهای متمرکز گشتهاند. به طوری که در نیمه اول سال ۲۰۲۶، ۸۱ درصد از واردات LNG منطقه اقتصادی اروپا تنها از ایالات متحده و روسیه تأمین شد. در نتیجه، درگیریها و اختلالات عرضه، تأثیر سریعتری بر قیمت گاز و برق آلمان دارند و افزایش اخیر قیمت میتواند تنها آغاز این روند باشد. جنگ علیه ایران آسیبپذیری اروپا را به وضوح آشکار کرده است؛ به گونهای که بسته شدن تنگه هرمز و حملات به تأسیسات متعلق به صادرکننده مهم LNG قطر، بخش بزرگی از عرضه جهانی را مختل کرده است.
با افزایش قیمت گاز، هزینه تولید برق نیز به تبع آن افزایش مییابد. اولف اک، مدیر ارشد سرمایهگذاری در صندوق پوشش ریسک کالایی نورثلندر کامودیتی ادوایزرز، در گفتگو با بلومبرگ تصریح کرد: با توجه به زمستان سرد و تنگناهای مداوم عرضه در خاورمیانه، قیمت عمدهفروشی برق میتواند تا ۵۰ درصد افزایش یابد. در این میان، شرایط آب و هوایی نیز نقشی حیاتی ایفا میکند؛ به طوری که اگر هوا برای مدت طولانی سرد و بدون باد بماند، نیروگاههای گازی و زغالسنگی گرانتر باید وارد مدار تولید شوند. علاوه بر این، فشار مضاعفی از سوی بخشهای دیگر بر سیستم برق اروپا وارد میشود؛ موج گرما و اعتصابات به طور موقت تولید نیروگاههای هستهای فرانسه را کاهش داده و ذخایر کم آب نیز بر تولید برق آبی تأثیر منفی گذاشته است. در این شرایط، نیروگاههای خورشیدی تنها میتوانند تا حدی این وضعیت را در زمستان بهبود بخشند، زیرا روزهای کوتاه و اغلب ابری، تولید آنها را، به ویژه در شمال اروپا، به کسری از سطح تابستان خود کاهش میدهد.
البته بعید است که افزایش قیمتهای عمدهفروشی بلافاصله در صورتحساب خانوارهای آلمانی به همان میزان منعکس شود، چرا که بسیاری از تأمینکنندگان انرژی بخش بزرگی از برق خود را با قراردادهای بلندمدت و با قیمتهای توافقشده قبلی خریداری میکنند. با این حال، اگر روند افزایش قیمت ادامه یابد، هزینههای بالاتر خرید به تدریج در تعرفههای جدید لحاظ خواهد شد. مشاغل نیز باید انتظار افزایش هزینههای انرژی را داشته باشند که میتواند فشار تورمی را بیشتر کند. این افزایش قیمت در زمانی که آلمان از قبل هم تحت فشار بوده، به این کشور ضربه میزند. طبق دادههای «زیرساخت گاز اروپا» (GIE)، تأسیسات ذخیرهسازی گاز آلمان در حال حاضر تنها حدود ۵۶ درصد پر هستند که برای این زمان از سال، سطح پایینی از نظر تاریخی است.
دولت آلمان در حال برنامهریزی برای معرفی یک ذخیره استراتژیک ۲۴ میلیارد کیلووات ساعت گاز است، اما این طرح تا فصل زمستان ۲۰۲۷ اجرایی نخواهد شد. طبق اعلام وزارت فدرال امور اقتصادی و انرژی آلمان، ساخت و پر کردن اولیه این ذخیره میتواند بین ۱.۲ تا ۱.۵ میلیارد یورو هزینه داشته باشد و هزینههای سالانه اضافی آن تا ۱۸۰ میلیون یورو خواهد بود. انرژیهای تجدیدپذیر در حال حاضر افزایش قیمت را کاهش میدهند؛ طبق محاسبات شرکت مشاورهای بارینگا، بدون نیروگاههای خورشیدی ساخته شده از سال ۲۰۲۱، قیمتهای عمدهفروشی اروپا در تابستان امسال به طور متوسط ۳۰ درصد بیشتر میبود. با این حال، سیستم برق اروپا در زمستان همچنان به گاز وابسته است. فلورانس اشمیت، استراتژیست انرژی رابوبانک، این مشکل را برای بلومبرگ اینگونه خلاصه میکند: در حالی که انرژیهای تجدیدپذیر رشد کردهاند، اما هنوز به اندازه کافی قوی نیستند که بتوانند وابستگی گسترده به گاز را به طور جدی جبران کنند.




