سیف‌الله آقابیگی، مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو، هم‌زمان با هفته پدافند غیرعامل، با تشریح راهبردهای کلان این وزارتخانه برای صیانت از زیرساخت‌های حیاتی کشور اظهار کرد: پدافند غیرعامل یک رویکرد پیوسته و مستمر برای کاهش آسیب‌پذیری، ارتقای سطح تاب‌آوری و تضمین تداوم ارائه خدمات ضروری در مواجهه با تهدیدات و مخاطرات گوناگون است؛ این مقوله در صنعت آب و برق، به دلیل پیوند مستقیم این خدمات با معیشت مردم و چرخه فعالیت سایر بخش‌های کشور، از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.
وی با تأکید بر اینکه دامنه مسئولیت‌های وزارت نیرو در حوزه پدافند غیرعامل فراتر از شرایط جنگی است، افزود: حفاظت از تأسیسات و زیرساخت‌های حیاتی، کسب آمادگی برای مقابله با تهدیدات، پیش‌بینی سناریو‌های احتمالی و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای بازیابی سریع خدمات، از جمله الزامات حیاتی است که باید به‌صورت مداوم و بدون وقفه دنبال شود. تجربیات حاصل از بحران‌های اخیر به‌وضوح نشان داده است که برنامه‌ریزی‌های پیشگیرانه و آمادگی‌های قبلی، نقشی کلیدی و تعیین‌کننده در کاهش پیامدهای حوادث و حفظ استمرار خدمات‌رسانی ایفا می‌کنند.
آقابیگی با اشاره به اهمیت راهبردی تأمین پایدار آب شرب و برق به‌عنوان دو خدمت زیربنایی مورد نیاز آحاد جامعه تصریح کرد: در جریان حملات خصمانه دشمن صهیونی-آمریکایی و حوادث اخیر، با وجود وارد آمدن آسیب به بخشی از تأسیسات، مجموعه صنعت آب و برق با تکیه بر آمادگی نیروهای عملیاتی و اقدامات پیش‌بینی‌شده، تمام توان خود را برای جلوگیری از بروز اختلال در خدمات‌رسانی و حفظ پایداری شبکه‌ها به کار گرفت. این تجربه، ضرورت تداوم اقدامات پدافند غیرعامل و ارتقای آمادگی برای مواجهه با شرایط پیچیده‌تر را بیش از پیش نمایان می‌سازد.
برگزاری بیش از یک‌هزار و ۷۵۰ رزمایش آمادگی
مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو، اجرای رزمایش‌های تخصصی و عملیاتی را از محور‌های اصلی ارتقای آمادگی صنعت آب و برق برشمرد و گفت: تاکنون بیش از ۵۱ رزمایش منطقه‌ای در گستره کشور برگزار شده و شمار رزمایش‌های آمادگی در حوزه تجهیزات، نیروی انسانی، امکانات عملیاتی و هماهنگی میان مجموعه‌های مختلف صنعت آب و برق از یک‌هزار و ۷۵۰ مورد فراتر رفته است. این رزمایش‌ها در سطوح ملی، منطقه‌ای، استانی و شرکتی برگزار می‌شوند و هدف از اجرای آنها، سنجش دقیق میزان آمادگی نیروهای عملیاتی، ارزیابی تجهیزات و امکانات، شناسایی نقاط ضعف و تقویت هماهنگی میان بخش‌های مختلف برای پاسخگویی مؤثر به شرایط اضطراری است.
آقابیگی با تأکید بر اهمیت تبادل تجربه میان استان‌ها اظهار کرد: استفاده از ظرفیت استان‌های یاری‌رسان و به‌اشتراک‌گذاری امکانات و توان عملیاتی، امکان پشتیبانی متقابل در زمان وقوع بحران را فراهم می‌کند. همچنین برگزاری رزمایش‌های ملی با مشارکت سطوح مختلف مدیریتی و اجرایی، به ارتقای آمادگی مجموعه صنعت آب و برق برای مقابله با تهدیدات احتمالی کمک شایانی می‌کند.
بیش از ۳۱۰ هزار نفرساعت آموزش در حوزه پدافند غیرعامل
وی آموزش و ارتقای دانش تخصصی کارکنان را از دیگر ارکان اصلی افزایش تاب‌آوری صنعت آب و برق برشمرد و گفت: از پیش از آغاز جنگ ۱۲روزه سال گذشته تا نیمه نخست سال جاری، بیش از ۳۱۰ هزار نفرساعت آموزش تخصصی و عمومی در حوزه‌های مرتبط با مدیریت بحران و پدافند غیرعامل برای کارکنان صنعت آب و برق برگزار شده است.
مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو ادامه داد: این آموزش‌ها در سطوح مختلف شهرستانی، استانی، شرکتی و ملی و با هدف افزایش شناخت کارکنان از تهدیدات، ارتقای مهارت‌های تخصصی و آمادگی برای مواجهه با شرایط اضطراری اجرا شده است. آقابیگی با اشاره به تغییر شیوه‌های تهدید و پیچیده‌ترشدن شرایط بحران تأکید کرد: به‌روزرسانی دانش کارکنان، آشنایی با سناریو‌های جدید و تلفیق آموزش‌های نظری با تمرین‌های عملیاتی، از ضرورت‌های افزایش آمادگی سازمانی است و می‌تواند توان پاسخگویی مجموعه‌های مسئول را در شرایط پیش‌بینی‌نشده به‌طور چشمگیری ارتقا دهد.
تقویت امنیت سایبری و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی
آقابیگی با اشاره به افزایش تهدیدات سایبری علیه زیرساخت‌های حیاتی کشور اظهار کرد: با توجه به وابستگی گسترده خدمات عمومی به شبکه‌های برق و تأسیسات آبرسانی، حفاظت از این زیرساخت‌ها در برابر تهدیدات سایبری و تلاش‌های معطوف به ایجاد اختلال در سامانه‌های حیاتی، از اولویت‌های مهم پدافند غیرعامل در وزارت نیرو به شمار می‌رود. در این زمینه، اقدامات حفاظتی و پایش‌های مستمر برای کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها و حفظ آمادگی در برابر تهدیدات دنبال می‌شود. استمرار خدمات آب و برق در شرایط پیچیده کنونی، مستلزم هماهنگی میان بخش‌های فنی، عملیاتی و مدیریتی و تقویت سازوکار‌های پیشگیرانه است.
مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو همچنین با تأکید بر اهمیت سلامت آب شرب گفت: حفظ کیفیت آب، رعایت استاندارد‌های بهداشتی و پایداری شبکه‌های تأمین و توزیع، از مسئولیت‌های اساسی وزارت نیروست که باید در شرایط عادی و بحرانی با جدیت تمام دنبال شود.
هماهنگی بین‌دستگاهی برای استمرار خدمات
وی با بیان اینکه پایداری خدمات آب و برق به همکاری میان دستگاه‌های مختلف وابسته است، گفت: وزارت نیرو در حوزه‌های مرتبط با تأمین سوخت، مدیریت بحران، حفاظت از سلامت عمومی و پشتیبانی از زیرساخت‌های حیاتی، همکاری‌های خود را با دستگاه‌های مسئول دنبال می‌کند. همکاری با وزارت نفت در زمینه تأمین و ذخیره‌سازی سوخت مورد نیاز نیروگاه‌ها، از جمله محور‌های مهم پشتیبانی از پایداری تولید برق است. همچنین تعامل با وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت کشور، به‌ویژه در چارچوب الزامات مدیریت بحران، برای هماهنگی اقدامات و افزایش آمادگی در شرایط اضطراری ادامه دارد.
وی تصریح کرد: مدیریت مؤثر بحران نیازمند هم‌افزایی ظرفیت‌های ملی و استفاده از توان تخصصی و عملیاتی دستگاه‌های مختلف است. هرچه هماهنگی میان بخش‌های مسئول بیشتر باشد، امکان پاسخگویی سریع‌تر به حوادث و کاهش آثار آنها بر خدمات عمومی افزایش می‌یابد.
آمادگی برای مواجهه با تهدیدات و مخاطرات طبیعی
مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو با تأکید بر اینکه برنامه‌های این حوزه، علاوه بر تهدیدات انسان‌ساخت، مخاطرات طبیعی را نیز در بر می‌گیرد، اظهار کرد: زلزله، سیل و خشکسالی از جمله مخاطراتی هستند که می‌توانند زیرساخت‌های آب و برق را تحت تأثیر قرار دهند. ازاین‌رو، کاهش آسیب‌پذیری تأسیسات، پیش‌بینی شرایط اضطراری و برنامه‌ریزی برای بازیابی سریع خدمات، از الزامات مدیریت بحران در صنعت آب و برق است.
وی با اشاره به تجربه حوادث اخیر گفت: در جریان جنگ ۴۰روزه رمضان، بیش از ۲ هزار و ۲۰۰ نقطه از تأسیسات صنعت آب و برق آسیب دید که برخی از این آسیب‌ها جدی بود. با این حال، اقدامات پیشگیرانه و آمادگی قبلی، زمینه مدیریت شرایط و تلاش برای استمرار خدمات را فراهم کرد. یکی از مهم‌ترین درس‌های این حوادث، ضرورت بازبینی مستمر برنامه‌ها و سناریو‌های احتمالی است. در هفته پدافند غیرعامل نیز ضمن مرور اقدامات انجام‌شده، تهدیدات پیش‌رو و شرایط بدبینانه مورد ارزیابی قرار می‌گیرند تا برنامه‌های آمادگی و پاسخگویی متناسب با شرایط جدید به‌روزرسانی شوند.
پدافند غیرعامل؛ ضرورتی مستمر برای افزایش تاب‌آوری
آقابیگی با تأکید بر نقش مشارکت مردم در افزایش تاب‌آوری اجتماعی گفت: آمادگی دستگاه‌های اجرایی، آگاهی عمومی و همراهی مردم، در کنار اقدامات دفاعی و پدافندی، از عوامل مؤثر در حفظ پایداری کشور در برابر تهدیدات است. استمرار خدمات حیاتی نیز مستلزم آن است که اقدامات پیشگیرانه و برنامه‌های آمادگی، به‌صورت مستمر در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار داشته باشد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: هفته پدافند غیرعامل فرصتی برای مرور تجربه‌ها، ارزیابی اقدامات و تقویت آمادگی در برابر تهدیدات آینده است؛ با این حال، پدافند غیرعامل محدود به این مناسبت نیست و باید به‌عنوان بخشی از برنامه‌های دائمی وزارت نیرو دنبال شود. این وزارتخانه با تداوم رزمایش‌ها، ارتقای دانش و مهارت کارکنان، تقویت حفاظت از زیرساخت‌ها و توسعه همکاری‌های بین‌دستگاهی، حفاظت از سرمایه‌های ملی و استمرار خدمات پایدار آب و برق را پیگیری می‌کند.
