معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت نیرو، «رویه اجرایی توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در چارچوب صندوق سرمایه‌گذاری پروژه» را برای اجرا به سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، شرکت مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر)، شرکت مدیریت شبکه برق ایران و سایر مجموعه‌های مرتبط ابلاغ کرد. این ابلاغیه در ادامه ضوابط سرمایه‌گذاری در صندوق سرمایه‌گذاری پروژه تجدیدپذیر تدوین شده است.
بر اساس این سند، هدف اصلی از تدوین رویه جدید، تعیین مقررات و سازوکار فعالیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری در پروژه‌های احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر و مشخص کردن نحوه بهره‌گیری از منابع سرمایه‌گذاران برای توسعه ظرفیت تولید برق پاک در کشور است. در مقدمه این رویه نیز بر استفاده از ظرفیت‌های قانونی و مالی برای تأمین منابع مورد نیاز پروژه‌های تجدیدپذیر و افزایش ظرفیت تولید برق کشور تأکید شده است.
در ساختار پیش‌بینی‌شده، «صندوق سرمایه‌گذاری پروژه تجدیدپذیر» صندوقی است که با اخذ مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار تأسیس می‌شود و از طریق جمع‌آوری وجوه سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی، منابع مورد نیاز برای ساخت و بهره‌برداری از نیروگاه‌های تجدیدپذیر مشخص را تأمین می‌کند. همچنین در این سند، مفاهیمی مانند «واحد سرمایه‌گذاری»، «دارایی معافیت»، «دارایی انتفاعی» و «دارایی مدیریت» تعریف شده تا نحوه تخصیص منافع و ظرفیت نیروگاه میان سرمایه‌گذاران و صندوق مشخص باشد.
طبق رویه ابلاغی، ساتبا موظف شده است حداکثر ظرف ۲۱ روز کاری از تاریخ ابلاغ، در چارچوب قرارداد خرید برق از صندوق، اسناد و مدارک مورد نیاز از جمله فرم‌های ارائه اطلاعات دوره‌ای و سازوکار اعلام درخواست سرمایه‌گذاری متقاضیان را تهیه و ابلاغ کند. صندوق نیز مکلف است همزمان با انعقاد قرارداد فروش برق با ساتبا، اطلاعات به‌روز پروژه‌ها از جمله درصد پیشرفت و ظرفیت به بهره‌برداری رسیده هر نیروگاه را به‌صورت ماهانه در اختیار ساتبا قرار دهد.
در بخش دیگری از این دستورالعمل، برای نیروگاه‌هایی که وارد مرحله بهره‌برداری شده‌اند، سازوکاری برای محاسبه عملکرد و تخصیص دارایی‌های مرتبط با صندوق در نظر گرفته شده است. ساتبا باید اطلاعات مربوط به ظرفیت بهره‌برداری و ضریب هم‌زمانی متوسط نیروگاه‌های صندوق را محاسبه و حداکثر تا روز کاری سوم ماه بعد، اطلاعات لازم را در اختیار صندوق، توانیر و شرکت مدیریت شبکه برق ایران قرار دهد.
همچنین صندوق سرمایه‌گذاری موظف است حداکثر تا پانزدهم ماه پس از دوره پذیره‌نویسی عمومی و سپس به‌صورت ماهانه، اطلاعات مربوط به دارندگان واحدهای سرمایه‌گذاری و میزان «دارایی معافیت» سرمایه‌گذاران را در چارچوب فرم‌های تعیین‌شده در اختیار ساتبا، توانیر و مدیریت شبکه قرار دهد. مسئولیت صحت و رعایت ضوابط مربوط به این اطلاعات نیز برعهده صندوق گذاشته شده است.
بر اساس این رویه، شرکت مدیریت شبکه برق ایران نیز وظیفه دارد تولید انرژی هر یک از نیروگاه‌های موضوع صندوق را به‌صورت ماهانه اندازه‌گیری و گزارش کند. در ادامه، توانیر یا شرکت‌های برق مربوطه باید بر مبنای اطلاعات اعلامی ساتبا، میزان «دارایی معافیت» هر سرمایه‌گذار را محاسبه و آثار آن را در صورتحساب برق مشترکان مشمول اعمال کنند.
یکی دیگر از محورهای مهم این دستورالعمل، فراهم شدن امکان عرضه بخشی از انرژی تولیدشده توسط نیروگاه‌های صندوق در بورس انرژی است. مطابق سند، ساتبا مجاز است با رعایت سقف‌های تعیین‌شده و در چارچوب مقررات مربوط به معاملات برق تجدیدپذیر، زمینه عرضه انرژی نیروگاه‌ها در تابلوی سبز بورس انرژی را فراهم کند. در صورتی که میزان انرژی تولیدی بیش از میزان استفاده‌شده در قالب «دارایی معافیت» باشد، مازاد انرژی نیز می‌تواند مطابق ضوابط تعیین‌شده در بازار برق سبز عرضه شود.
در این دستورالعمل همچنین برای نحوه تسویه مالی منافع سرمایه‌گذاران ضوابط مشخصی پیش‌بینی شده است. ارزش انرژی تولیدشده متناسب با سهم سرمایه‌گذاران و میزان برخورداری آنان از دارایی‌های تعریف‌شده محاسبه خواهد شد و صندوق موظف است درآمدهای حاصل از فروش برق و منافع مرتبط را بر اساس مقررات صندوق و سهم دارندگان واحدهای سرمایه‌گذاری مدیریت و تسویه کند.
مطابق بخش پایانی رویه اجرایی، پس از بهره‌برداری از کل نیروگاه‌های تحت پوشش صندوق و در صورت تشکیل شرکت سهامی عام، تمامی حقوق، تکالیف و منافع پیش‌بینی‌شده برای صندوق می‌تواند به شرکت مربوطه منتقل شود. همچنین بازنگری در این رویه با پیشنهاد ساتبا و تأیید معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت نیرو انجام خواهد شد.
با اجرای این سازوکار، وزارت نیرو درصدد است از ظرفیت بازار سرمایه و بورس انرژی برای تأمین مالی احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر استفاده کرده و مسیر ورود سرمایه‌گذاران به پروژه‌های تولید برق پاک را در قالب یک چارچوب مالی و اجرایی مشخص سامان‌دهی کند.
